Voetbalclub Groningen, algemeen bekend als FC Groningen en bijgenaamd Trots van het Noorden, is een professionele voetbalclub uit de stad Groningen in Nederland. De club werd op 16 juni 1971 opgericht als de professionele opvolger van de amateurclub GVAV (opgericht in 1921). De ploeg speelt in de Eredivisie, de hoogste divisie van het Nederlandse voetbal, en speelt zijn thuiswedstrijden in het Euroborg-stadion, dat plaats biedt aan 22.550 toeschouwers.
Oprichting en beginjaren
Football Club Groningen werd op 16 juni 1971 opgericht als de professionele opvolger van de Groninger Voetbal en Atletiek Vereniging (GVAV), tegen de achtergrond van aanhoudende financiële problemen waarmee de professionele tak van de GVAV te kampen had bij het behouden van zijn status in het Nederlandse voetbal. Door deze oprichting konden de professionele activiteiten worden gescheiden van de amateur-moederclub GVAV-Rapiditas, waardoor de continuïteit in de hoogste klasse werd gewaarborgd en tegelijkertijd de economische druk werd aangepakt die de voorganger sinds het begin van de jaren zestig teisterde. Deze herstructurering stelde FC Groningen in staat om voor het seizoen 1971–72 direct toe te treden tot de Eredivisie, waarbij de club de licentie en de selectie van GVAV overnam.
Onder leiding van de eerste trainer Ron Groenewoud, die GVAV het jaar daarvoor naar promotie had geleid, doorliep de club haar eerste profseizoen met een mix van eigen jeugdtalenten en ervaren spelers, hoewel ze het moeilijk had tegen de gevestigde Eredivisie-clubs. Na drie seizoenen in de hoogste klasse degradeerde FC Groningen aan het einde van het seizoen 1973–74 naar de Eerste Divisie, met een 17e plaats en slechts 24 punten uit 34 wedstrijden. In de beginjaren lag de nadruk op het opbouwen van een stabiele professionele structuur, waarbij de overgang werd gemaakt van het gemengde amateur-professionele model van GVAV naar een volledig toegewijde organisatie gericht op competitieve duurzaamheid.
FC Groningen speelde in deze periode zijn thuiswedstrijden in het Oosterparkstadion, een gemeentelijk stadion dat oorspronkelijk in 1933 werd geopend en plaats bood aan meer dan 15.000 toeschouwers, wat goed aansloot bij de bescheiden omvang van de club in die tijd. Het gemiddelde aantal toeschouwers lag rond de 5.000 per wedstrijd, wat de geleidelijke opbouw van een regionale supportersbasis in Noord-Nederland onderstreepte. In de Eerste Divisie vanaf 1974 herpakte de ploeg zich effectief; tegen het seizoen 1979–80 wist de ploeg onder leiding van trainer Theo Verlangen promotie naar de Eredivisie te behalen door de landstitel te winnen met 57 punten uit 36 wedstrijden, waarbij 25 overwinningen werden behaald en 79 doelpunten werden gescoord.
Financiële moeilijkheden en eerste ervaringen in Europa
Na de promotie naar de Eredivisie in het seizoen 1979–80 kampte FC Groningen gedurende de jaren tachtig met aanhoudende financiële instabiliteit. De club was sterk afhankelijk van steun van lokale bedrijven en een kostenbesparend scoutingbeleid om concurrerend te blijven zonder grote uitgaven aan transfers. De club moest verschillende degradatiestrijd doorstaan en behaalde in het seizoen 1982–83 met een 14e plaats zijn laagste eindklassering ooit, net boven de degradatiezone. Het grootste deel van het decennium werd gekenmerkt door gemiddelde posities in het midden van de ranglijst, waaronder de 12e plaats in 1981–82, de 11e plaats in 1983–84 en de 10e plaats in 1985–86, wat een weerspiegeling was van een gestage aanpassing aan de eisen van de hoogste klasse ondanks beperkte middelen.
De doorbraak kwam in het seizoen 1986–1987, toen Groningen de vijfde plaats behaalde – de beste klassering tot dan toe – en zich daarmee kwalificeerde voor de UEFA Cup, wat een cruciale stap betekende in de Europese competitie. Onder leiding van trainer Rob Jacobs bereikte de ploeg de tweede ronde van de UEFA Cup 1986–87, na in de eerste ronde de Ierse ploeg Galway United met een totaal van 8–2 te hebben verslagen (5–1 thuis en 3–1 uit). Ze kwamen niet verder nadat een 1–0 thuisoverwinning op het Portugese Vitória Guimarães teniet werd gedaan door een 3–0 nederlaag uit, waarmee hun Europese avontuur ten einde kwam.
De periode werd gekenmerkt door wisselingen in het management, maar de stabiliteit van de selectie in deze turbulente tijden was van cruciaal belang. In het seizoen 1987–1988 werd opnieuw een solide 7e plaats behaald, waarmee werd voortgebouwd op het Europese succes en de groeiende veerkracht van Groningen ondanks aanhoudende budgettaire beperkingen werd onderstreept. Deze jaren in het Oosterparkstadion toonden de vastberadenheid van de club, waarbij de steun van de lokale bevolking van essentieel belang bleek om een ineenstorting te voorkomen.